Кедендік одақ арқылы Ресей өз гегемониясын қалпына келтіруге ұмтылуда

Кедендік одаққа енген Қазақстан экономикасының Ресей экономикасы тарабынан жасалатын қыспаққа төтеп беру қабілеті төмендеп кетуі мүмкін деп ескертеді талдаушылар. Бұл одаққа енген соң Қазақстан тәуелсіздігінің аясы біршама тарылды және болашақта одан әрмен тарыла түсуі ықтимал. АЛДА БҰДАН ДА ТЫҒЫЗ ОДАҚТАСУ ТҰР Қазақстан, Ресей мен Беларусь кедендік одақ аясында өз аумағында жалпыға ортақ кеден тарифін енгізді. Жақын болашақта осы мемлекеттер арасында бұдан да терең деңгейдегі одақ құру көзделген – яғни 2012 жылдың 1 қаңтарынан бастап ортақ экономикалық кеңістік жұмыс істей бастайды, деп жазады «Эйша таймс онлайн». Кедендік одаққа бірігу туралы келіссөздер көп уақыт бойы жүргізіліп келді де осы жөніндегі шартқа қол қою нәтижесінде іс жүзіне асты. Ол келісім-шартқа өткен жылдың қараша айында Беларусь астанасы Минскіде үш мемлекет президентінің кездесуі барысында қол қойылған болатын. Мұндай бірігу жөніндегі шешім 2007 жылы Еуразиялық экономикалық қауымдастыққа (ЕврАзЭС) мүше мемлекеттер басшыларының кездесуі барысында қабылданған еді. Қырғызстан мен Тәжікстан да бұл топқа мүше болып саналады. Қазақстан басшылығының айтуынша, аталған кедендік одаққа ену сауда айналымын өсіреді, инвестициялық ахуалды жақсартады әрі басқа да артықшылық әкелмек-мыс. Мұндай артықшылықтар, деп сендіреді ол басшылық өкілдері, кедендік одақ аясында жұмыс күші мен капиталдың еркін қозғалысы нәтижесінде пайда болмақ. Алайда, кейбір сарапшылар «Қазақстан бұл одақтан пайда түсіреді» деген Назарбаев командасы шенеуніктерінің оптимистік сөздеріне кереғар пікір білдіруде. Олар кедендік бөгетті алып тастау жергілікті нарыққа импорттық тауардың ағылып келіп, отандық өндірушілердің тұғырын әлсіретіп жіберуі мүмкін, деп отыр. Сонымен қатар, бұл құбылыс ақшаның құнсыздануын өршітуі ықтимал. БҰЛ ЖАҢАРТЫЛҒАН СОВЕТ ОДАҒЫНА ҚАЙТА ОРАЛУ МА? «Мен Қазақстан кәсіпорындары ресейлік кәсіпкерлер тарабынан келетін бұрынғыдан да күшті қысымға төтеп беру үшін даярлық шараларын қолдануы керек деп ойлаймын, – дейді сарапшы Досым Сатпаев. – Ресейдің зор табиғи байлық қоры, оның салыстырмалы түрде айтқанда жақсы дамыған өнеркәсібі әрі бәсекелесуге қабілетті өнімдері келер үш не төрт жыл ішінде Қазақстан нарығында артықшылыққа ие болуы ықтимал». Сатпаевтың сөзіне қарағанда, көлемі ықшамырақ Қазақстан экономикасының ауыл шаруашылығы өнімдері мен сүт өнімдері сапа, дизайн және маркетинг параметрі бойынша Ресей мен Беларустің осындай өнімдерінен артта қалады. «Бүгінгі күйіндегі әрі бұл түрдегі интеграция процестеріне біз даяр емеспіз», деп атап көрсетеді Сатпаев. Әлеуметтанушы маман Ғазиз Насыров та Досым Сатпаевтың пікіріне қосылып отыр. Насыровтың айтуынша, үш ел басшылары одақ құру әрекетін Еуропа одағынан үлгі алу ретінде көрсетпек болса да, шындығында мұндай салыстыру орынсыз. Себебі, бұрынғы совет республикалары экономикалық дамудың төменгі сатысында тұр. Осы себептен аталған одақ аясында одаққа мүше бай мемлекеттер одақтағы кедей елдерді қаржыландыруға қауқарсыз болып табылады. «Мен кедендік одақтың біздің елдерді гүлдендіруге алып келеріне күмәндімін, – дейді Насыров. – Еуропада ортақ одаққа бірігер алдында ондағы мемлекеттер ұзақ жылдар дербес дамып, экономикалық гүлденудің белгілі бір деңгейіне қол жеткізді. Бұл ортақ құндылық салтанаты үшін Еуропа одағына мүше мемлекеттердің бір одаққа бірігу кезінде аталған елдер экономикасы дамуының әркелкілігін сәтті еңсеруді қамтамасыз етті». Сарапшы әрі журналист Эдуард Полетаев президент Нұрсұлтан Назарбаевтың өз елінің ірірек әрі күштірек көршісі Ресей тәрізді мемлекетпен кедендік одақ жасасу туралы шешім қабылдауында белгілі астар бар дейді. Оның айтуынша, ол астар экономикалық мұратпен қатар, саяси мұратты да көздейді. «Бұл ең алдымен саяси іс-әрекет болып табылады», – деген пікір білдіреді ол. Совет Одағы күйреген 1991 жылдан бері Назарбаев табанды түрде Мәскеумен тығыз байланыс ұстап келеді. Полетаевтың сөзіне қарағанда, оның стратегиясы елдің солтүстігінде ұйысып қоныс тепкен орыстардың этникалық тобына ықпал етуді де көздейді. Яғни, Назарбаев жаңа тәуелсіз мемлекет Қазақстанда өз болашағы бар екенін орыстардың айқын сезінуі үшін, жан-дәрменімен қимылдап келеді. ТАБАНДЫ ТИРАНДАРДЫҢ ОДАҒЫ СӘТТІ БОЛА МА? Полетаевтың айтуынша, кедендік одақты құрудың бір оң нәтижесі болады. Ол нәтиже мәнісі мынадай: егер одақ құрылмаған жағдайда елден шетелге көшіп кетуге даяр адамдар, одақ құрылғаннан кейін ол райынан қайтады. Себебі, дейді ол, өмір сүру деңгейі одаққа мүше мемлекеттер арасында өзара теңелуге бағыт алатын болады. Досым Сатпаев Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың бұрынғы советтік көрші елдермен байланысты нығайтуда ерекше белсенділік танытып отырғанын тілге тиек етеді. Ал басқа аталған мемлекеттер басшылары мұндай қадамға баруға салқын қарап келеді. «Назарбаев өзін ТМД аясындағы интеграциялық процестің дем берушісімін деп санайды. Ол кедендік одаққа өз іс-әрекетінің нәтижесі деп қарап, оған өз баласындай көңіл бөліп отыр», – деген тұжырым жасайды сарапшы. Орталық Азияның ең бай әрі ең табысты экономикасын, яғни Қазақстанды өзінің ықпал ету әрі басым болу аумағына тарту Мәскеудің геосаяси мүддесіне сай болатыны өз-өзінен түсінікті нәрсе, деп жазады «Эйша таймс онлайн». Қырғызстан 1998 жылы Дүниежүзілік сауда ұйымына мүше болып енген болатын. Сонымен қатар, кедендік одаққа мүше боп ену де ол үшін бірқатар артықшылық бермек. Қазақстан мен Ресей бұл Орталық Азиядағы аумағы ықшам, халқының саны аз мемлекеттің басты сауда әріптесі және инвесторлары болып табылады. «Қырғызстан таяу уақытта кедендік одаққа қосылады. Ол одаққа одан кейін Тәжікстан да енбекші, – деп түсіндіреді Досым Сатпаев. – Сол кезде, Мәскеудің аймақтағы өзінің басым мәртебесін қалпына келтіріп жатқандығы жайлы сөздің жаны бар екендігі айқындалады».    Ақпарат azatti.org сайтына тиесілі және рұқсатымен жарияланды.

Янукович Мәскеуге барды

Украина президенті Виктор Янукович дүйсенбі күні Мәскеуге жеке сапармен барды. Бұл оның бір ай ішінде Ресейге жасап отырған екінші сапары.Ал жақында ол Украинаның  НАТО ға мүше болуға асықпайтынын,бірақ қазіргі қол жеткізілген байланыстар үзілмеитінін мәлімдеген еді.Шамасы украин президенті жаңасынан үиренген ескім артық дегенді дұрыс көрген сияқты.Ол осы жолмен украинамен болған газ дауы мен қара кырымға деген орыстармен арадағы жер дауын оңтайлы шешпек тәрізді.

Есірткімен күрес шын жүргізіле ма?

 

Егер мен есірткімен күресу керек немесе есірткінің таралуына жол бермеу керек десем менікі жай бір еріккеннің ермегі болып шығар еді.яғни артық айтылған,мыңдаған мықты тұлғалардың басын қатырған сөз болып қана қалады онда.ал менің айтпағым сол айтылып,ұрандалғанның бәрі неге іске аспайды онда?турасы сол есірткіні тоқтату үшін қаншама қаржы-қаражат бөлініп жатса да бұл сұмдық ағынның тоқталатын түрі жақын арада көрінбейді?демек мұнда бір жатқан құпия бар десек жаңылыспаймыз.есірткінің орталығы болған Ауғаныстанда  әлемнің ең мықты елдерінің әскерлері қаншама жылдан бері күрес жүргізіп келе жатса да содан болып есірткінің таралуы тоқталатын түрі жоқ.шын мәнінде оларға есірткі таралуының тоқтағаны тиімді емес.себебі Ауған жерінен таралатын есірткі айналымы арқалы ауғандық  талибтер қорларын толтырып,қару жарақ сатып алып НАТО-ға қарсы шайқасын жалғастырады.ал егер талибтер шайқасын тоқтатса,онда Нато-әскерлері үшін ауған жерінде қалудың еш мәні болмайды.олар бұл жерде бекіп қалуы үшін кез келген саяси қулықты пайдаланып отыр.яғни,талибтер жеңілгенін мойындаса олар мұны жай ғана емес,бүкіл әлемге жария етеді де Американ және батыс елдерінің әскерлеріне ауған жерін қалтырып,елдеріне кері қайтуға тура келеді деген сөз.мұндай жағыдайда олар көп құндылықтар мен әскери маңызды жоспарлар мен дайын полигондарды жоғалтады.гәп мынада:қазір американ әскерлерінің қарулар сапына келіп  түсіп  жатқан кез-келген қару жарақ бір дегенде осы ауған жерінде сынақтан өтеді,мұны тіпті америкалықтар жасырып та жатқан жоқ.және жай ғана сынап қоймай,шын жаулармен атыста қолданылып,неғұрлым тиімді де дәл сынақтан өтеді.мұндайда америкалықтар үшін сынақ алаңына қажетті қосымша шығындар шығару қажеттілігі де болмайды.ал тағы бір маңыздылық Aуған жеріне орналасқан американ зымырандары Қытай мен Ресей  тарапынан болуы мүмкін саяси қызығушылықтарға кәдуілгідей бетбұрыс жасау үшін қажет.парсы шығананғындағы орналасқан американ әскери базалары үшін әлденеше сатылы қорғаныс жүйесі қажет болса,ауған жері таптырмас орын әрі мұндағы таулы жерде шынайы тәжірибеден үздіксіз өтіп жатқан АҚШ әскерилеріне  қазір әлемде кәсіби шеберлігі жағынан  тең келетін ешкімнің де әскері жоқ.қажет болса мұндағы АҚШ әскерлері Қытайдың парсы шығанағына жылжуын да тоқтата алады.қазір бұл фантазия емес,тек уақыт шешімі ғана болып қалды.өйткені ғаламат зор жылдамдықпен дамып жатқан Қытай өнеркәсібі үшін мұнай ауадай қажет.ал парсы шығанағындағы мұнай қоры Қытайды әлі қаншама жыл болсын қанымдауға жеткілікті.сондықтан бұл аумаққа Қытайдың қызығушылығы аса зор.ал АҚШ мұны Қытайға бере салғысы жоқ әрі осы стратегиялық маңызды территорияда қалу үшін кез келген саяси ойындарды ұйымдастырып жүр.ану Иракта күнде жарылып жатқан бомбалар да сол АҚШ арнайы қызметінің ойлап тапқан ойындарының бір түрі.сол жанкешті террористерді  дайындауға нақта бағыт пен материалдық көмек беріп,оның дұрыс іске асуын қадағалайтын да сол АҚШ арнайы қызметі немесе ОББ(CIA).бұл оларға күнде жаңа жаулар тауып,олармен күресу мақсатында сол елде мүмкіндігінше көбірек қалу үшін қажет.енді тағы бір айта кететін нәрсе, Ауған жерінен таралатын есірткі бұрынғы посткеңістік елдеріне және сол елдер арқылы еуропаға жетеді.ал халықаралық  есірткі бизнесінде аса зор ақша айналымда болады.АҚШ үшін бұл ақша тұрақта түрде айналымдағы  американ долларының ықпалын ұстап тұру үшін таптырмайтын құрал.бұл айтылған себептер АҚШ әскерінің не себептен Ауған жерінен таралатын есірткі айналымына кедергі болмайтынын түсінудің басы.ал Орыстар үшін ше?бұл есірткі таралымы Орыстар үшін де тиімді,себеп:Америкалықтармен соғысып жатқан террористердің оқ-дәрілерінің көбін орыстар жеткізіп береді.Орыстардың  әйгілі Калашниковы Террористер үшін теңдессіз әрі кез келген брондыжелетті тесіп өте алады,ал Орыс РПГ-сы АҚШ тың Хаммерларын жаруға таптырмайтын қару.енді онда сатылатын қарулардың оқтары  мен қосымша басқа да қару түрлерінің бағасын есептесең қаншама  миллиардтаған сомаға тап боласың.ал әрбір өлген АҚШ солдаты Орыстар үшін тек қана ПЛЮС болып отырады.Ресейдің алдыңғы қатарлы қару-жарақ компаниялары үшін АҚШ танктерін жаңғақша шағып,күл парша ететін гранатаметтар жасау үшін жұмыс жасау қажеттігі туды әрі бұл қаруға деген үздіксіз сұраныс болмақ.сол баяғыша Орыс қарулары АҚШ әскеріне қарсы тұрады.әлі де бір-бірімен жағалау үстінде.Орыстар үшін жасаған қарулары өтіп жатса болғаны,келген ақшаны қылғытып арағын ішіп жата берер.Ресейдің әскери бюджетінің көбісін осы қару сатудан түскен пайда құрайтын көрінеді.Орыстар Таяу-шығыс пен Ауғанстандағы отты көсеп отыра береді.бұл Ресей үшін тек қана пайда әкелмек.ал есірткінің жүріп өтетін жолындағы транзиттік елдер үшін де есірткі пайдалы іс,жасырын түрде.мұнда аса үлкен көлемдегі ақша ойнайтындықтан бұл ойынға сол елдердің мемлекет басындағы аса ірі тұлғалар да араласа отырып,өз кеденінен қымбат жүктің әр тоннасын өткізіп қана миллиардтаған АҚШ долларымен пайда табады.сондықтан ел не демейді деп қойып есірткінің таралуына тосқауыл болу үшін өтірік арнайы ақша-қаражат бөліп қойып,кейін оны мың еселеп қайтарып алады.ал есірткімен күресте ең үлкен жүк емес,ең кішкентай жүк пен ұсақ ұрылар ғана қолға түседі.оларды іздеумен айналысатындар айналып келіп сол баяғы жоғарғы көкеге жұмыс істейді мыс.міне сондықтан есірткі айналымы ешуақытта тоқтамайды әрі онымен күресу де қйындай береді.ал Астананың көшесінде есірткіге қарсы ұрандар самсап тұр:”Астана- есірткісіз қала”.оқып тұрып іштей ғана тамсанып:Қайран ақша!

ішуден орыстардан асып кеттік!

Қазір елімізде ең жас маскүнем  14 жаста.ел бойынша ішімдікке салынғандардың үлесі жалпы тұрғындардың санына шаққанда 35,5 пайызға жеткен.маскүнемдік әсіресе 21-29 жас аралығындағыларда дендеп барады.Алькоголді ішімдік ішуден қазақстан халқы әлем бойынша 8 орынға ие болыпты.мұны халықаралық зерттеу жүргізген дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы хабарлаған.